OguzYalcin
Kayıtlı Kullanıcı
Yemek duasının kısa okunuşu "Bismillah" ile başlar. Yemekten önce besmele çekmek, Hz. Peygamber'in sünneti olarak sabittir. Yemek sırasında besmeleyi unutanlar için ise daha uzun bir rivayet aktarılmıştır. Kısaca söylemek gerekirse, yemek öncesi için ayrı ve özel bir dua metni zorunlu değildir; besmele bu ihtiyacı karşılar.
Bununla birlikte hadis kaynaklarında yemek başında ve sonunda okunabilecek daha kapsamlı rivayetler de bulunmaktadır. Kullanıcıların "yemek duası" olarak aradığı metin çoğunlukla yemekten önce okunan besmele ile yemekten sonra okunan hamd duasının birleşimidir.
Yemekten önce okunacak en kısa ve en sahih rivayet besmele, yani "Bismillah"tır. Buhârî ve Müslim'de geçen rivayetlerde Hz. Peygamber, yemek yerken besmele çekilmesini tavsiye etmiştir.
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ
Okunuşu:
Bismillâh.
Anlamı:
Allah'ın adıyla.
Kaynağı:
Buhârî, Et'ime 2; Müslim, Eşribe 103.
Yemeğe başlarken besmeleyi unutanlar için ise farklı bir rivayet aktarılmıştır. Ebû Dâvûd'da yer alan bu rivayette Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: Yemeğin başında besmeleyi unutan kişi hatırladığında "Bismillâhi evvelehû ve âhirehû" desin.
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Okunuşu:
Bismillâhi evvelehû ve âhirehû.
Anlamı:
Başında da sonunda da Allah'ın adıyla.
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime 16.
Yemek sonrasında da kısa bir hamd ifadesi okunması sünnettir. Tirmizî'de geçen rivayette Hz. Peygamber'in yemek sonrasında şu duayı okuduğu aktarılmıştır:
Arapça:
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَطْعَمَنِي هٰذَا وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلَا قُوَّةٍ
Okunuşu:
Elhamdülillâhillezî et'amenî hâzâ ve rezakanîhi min ğayri havlin minnî ve lâ kuvvetin.
Anlamı:
Bana bu yiyeceği yediren ve benden herhangi bir güç ve kuvvet olmaksızın onu bana rızık olarak veren Allah'a hamdolsun.
Kaynağı:
Tirmizî, Deavât 56; İbn Mâce, Et'ime 16.
Bu dua biraz uzun geliyorsa yemek sonrasında en azından "Elhamdülillâh" demek de hamd ifadesi olarak yeterlidir.
Türkiye'de camilerde ve sofralarda sıkça duyulan, çocuklara öğretilen şu metin yaygın biçimde "yemek duası" olarak bilinir:
Okunuşu:
Allâhümme bârik lenâ fîmâ rezaktenâ ve kınâ azâbennâr. Bismillâh.
Anlamı:
Allah'ım, bize verdiğin rızıklarda bereket ver ve bizi cehennem azabından koru. Allah'ın adıyla.
Kaynağı:
İbn Sünni, Amelü'l-Yevm ve'l-Leyle, 457. Bu rivayet zayıf hadis kapsamında değerlendirilmektedir; ancak içerik olarak Kur'an ve sünnetle çelişen bir unsur taşımamaktadır.
Bu duanın yaygın kullanımı halk arasında köklü bir geleneğe dayanmaktadır. Ancak sahih hadis kaynaklarında yemek öncesi için gelen birincil rivayet besmele, yemek sonrası için gelen birincil rivayet ise yukarıda aktarılan hamd duasıdır.
Hayır, zorunlu değildir. Besmele ve hamd duaları Arapça okunduğunda daha uygun kabul edilse de Arapçayı bilmeyen birinin kendi diliyle Allah'ın adını anarak yemeğe başlaması ve yemek sonrasında hamd etmesi, niyetin yerine getirilmesi bakımından yeterli görülmektedir.
Hadislerde bu konuda belirli bir ses düzeyine dair özel bir şart aktarılmamıştır. Sofrada birden fazla kişi varsa bir kişinin sesli okuması ve diğerlerinin "âmin" demesi yaygın bir uygulamadır. Yalnız yenilen yemeklerde sessiz okunması da uygundur.
Çocuklara öncelikle besmeleyi öğretmek yeterlidir. Besmeleyi öğrendikten sonra yemek sonrası için "Elhamdülillâh" eklenebilir. Daha büyük çocuklara halk arasında yaygın olan "Allâhümme bârik lenâ" duası da öğretilebilir; bu metnin içeriği itibariyle bir sakıncası bulunmamaktadır.
Bununla birlikte hadis kaynaklarında yemek başında ve sonunda okunabilecek daha kapsamlı rivayetler de bulunmaktadır. Kullanıcıların "yemek duası" olarak aradığı metin çoğunlukla yemekten önce okunan besmele ile yemekten sonra okunan hamd duasının birleşimidir.
Yemekten Önce Okunan Kısa Dua
Yemekten önce okunacak en kısa ve en sahih rivayet besmele, yani "Bismillah"tır. Buhârî ve Müslim'de geçen rivayetlerde Hz. Peygamber, yemek yerken besmele çekilmesini tavsiye etmiştir.
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ
Okunuşu:
Bismillâh.
Anlamı:
Allah'ın adıyla.
Kaynağı:
Buhârî, Et'ime 2; Müslim, Eşribe 103.
Yemeğe başlarken besmeleyi unutanlar için ise farklı bir rivayet aktarılmıştır. Ebû Dâvûd'da yer alan bu rivayette Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: Yemeğin başında besmeleyi unutan kişi hatırladığında "Bismillâhi evvelehû ve âhirehû" desin.
Arapça:
بِسْمِ اللّٰهِ أَوَّلَهُ وَآخِرَهُ
Okunuşu:
Bismillâhi evvelehû ve âhirehû.
Anlamı:
Başında da sonunda da Allah'ın adıyla.
Kaynağı:
Ebû Dâvûd, Et'ime 16.
Yemekten Sonra Okunan Kısa Dua
Yemek sonrasında da kısa bir hamd ifadesi okunması sünnettir. Tirmizî'de geçen rivayette Hz. Peygamber'in yemek sonrasında şu duayı okuduğu aktarılmıştır:
Arapça:
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَطْعَمَنِي هٰذَا وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلَا قُوَّةٍ
Okunuşu:
Elhamdülillâhillezî et'amenî hâzâ ve rezakanîhi min ğayri havlin minnî ve lâ kuvvetin.
Anlamı:
Bana bu yiyeceği yediren ve benden herhangi bir güç ve kuvvet olmaksızın onu bana rızık olarak veren Allah'a hamdolsun.
Kaynağı:
Tirmizî, Deavât 56; İbn Mâce, Et'ime 16.
Bu dua biraz uzun geliyorsa yemek sonrasında en azından "Elhamdülillâh" demek de hamd ifadesi olarak yeterlidir.
Halk Arasında Yaygın "Yemek Duası" Metni
Türkiye'de camilerde ve sofralarda sıkça duyulan, çocuklara öğretilen şu metin yaygın biçimde "yemek duası" olarak bilinir:
Okunuşu:
Allâhümme bârik lenâ fîmâ rezaktenâ ve kınâ azâbennâr. Bismillâh.
Anlamı:
Allah'ım, bize verdiğin rızıklarda bereket ver ve bizi cehennem azabından koru. Allah'ın adıyla.
Kaynağı:
İbn Sünni, Amelü'l-Yevm ve'l-Leyle, 457. Bu rivayet zayıf hadis kapsamında değerlendirilmektedir; ancak içerik olarak Kur'an ve sünnetle çelişen bir unsur taşımamaktadır.
Bu duanın yaygın kullanımı halk arasında köklü bir geleneğe dayanmaktadır. Ancak sahih hadis kaynaklarında yemek öncesi için gelen birincil rivayet besmele, yemek sonrası için gelen birincil rivayet ise yukarıda aktarılan hamd duasıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yemek duası mutlaka Arapça okunmak zorunda mı?
Hayır, zorunlu değildir. Besmele ve hamd duaları Arapça okunduğunda daha uygun kabul edilse de Arapçayı bilmeyen birinin kendi diliyle Allah'ın adını anarak yemeğe başlaması ve yemek sonrasında hamd etmesi, niyetin yerine getirilmesi bakımından yeterli görülmektedir.
Yemek duası yüksek sesle mi yoksa sessizce mi okunmalı?
Hadislerde bu konuda belirli bir ses düzeyine dair özel bir şart aktarılmamıştır. Sofrada birden fazla kişi varsa bir kişinin sesli okuması ve diğerlerinin "âmin" demesi yaygın bir uygulamadır. Yalnız yenilen yemeklerde sessiz okunması da uygundur.
Çocuklara hangi yemek duası öğretilmeli?
Çocuklara öncelikle besmeleyi öğretmek yeterlidir. Besmeleyi öğrendikten sonra yemek sonrası için "Elhamdülillâh" eklenebilir. Daha büyük çocuklara halk arasında yaygın olan "Allâhümme bârik lenâ" duası da öğretilebilir; bu metnin içeriği itibariyle bir sakıncası bulunmamaktadır.
