Namaz Duaları Sırasıyla Nasıl Okunur?

[DenizAksoy]

Namaz kılmayı öğrenen ya da namazın dualarını sırayla tekrar gözden geçirmek isteyen biri için en çok takılan nokta şudur: hangi dua nerede okunur, sıralama nasıl gider? Namaz duaları sırasıyla şöyle ilerler: başlangıçta niyet ve iftitah tekbiri, ardından Sübhaneke, ardından Euzü-Besmele ve Fatiha suresi, akabinde bir sure ya da ayet, sonra rükûda Sübhane Rabbiyel Azîm, secdelerde Sübhane Rabbiyel A'lâ, oturuşlarda Ettehiyyatü ve devamında Allahümme Salli-Bârik duaları, en sonda ise selam. Bu sıralama Hanefi mezhebine göre standart bir farz namazın genel çerçevesidir.

Namazın her rüknünde okunan dualar hem Kur'an'dan hem de Hz. Peygamber'in (s.a.v.) sünnetinden gelmektedir. Rükû ve secde tesbihlerinin kaynağı hadis-i şeriflerdir; Fatiha ve zamm-ı sure ise doğrudan Kur'an ayetlerinden oluşur. Ettehiyyatü duası ise Mi'rac gecesine dayandırılan ve hadis kitaplarında yer alan meşhur bir rivayettir. Dolayısıyla namazdaki her duanın bir kaynağı vardır; bunlar geleneğin içinde rastgele şekillenmemiştir.

Namaza Başlarken Okunan Dualar​

Namaza niyet edilir; niyet kalp ile yapılır, dil ile söylenmesi ise Hanefi mezhebinde menduptur. Ardından eller kulak hizasına kaldırılarak "Allahu Ekber" denilir; buna iftitah tekbiri denir ve namaz bu tekbirle başlar.

Tekbirin ardından eller bağlanır ve Sübhaneke okunur.

Arapça:
سُبْحَانَكَ اللّٰهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلَا إِلٰهَ غَيْرُكَ

Okunuşu:
Sübhânekellâhümme ve bihamdik, ve tebârekesmük, ve teâlâ ceddük, ve lâ ilâhe gayrük.

Anlamı:
"Allah'ım, seni her türlü eksiklikten tenzih ederim. Hamd senindir. Senin adın mübarektir. Senin şanın yücedir. Senden başka ilah yoktur."

Kaynağı: Ebû Dâvûd, Salât, 120; Tirmizî, Mevâkît, 65

Sübhaneke yalnızca namazın ilk rek'atinde, Fatiha'dan önce okunur. Sonraki rek'atlerde tekrar edilmez.

Her Rek'atte Okunan Dualar: Fatiha ve Sure​

Sübhaneke'nin ardından, yalnızca ilk rek'atte Euzü-Besmele çekilir; diğer rek'atlerde yalnızca Besmele yeterlidir. Sonra Fatiha suresi okunur. Fatiha'nın namazda okunması farzdır.

Fatiha'nın ardından ilk iki rek'atte Kur'an'dan bir sure ya da en az üç kısa ayet okunur; buna zamm-ı sure denir. Son rek'atlerde zamm-ı sure okunmaz, yalnızca Fatiha ile yetinilir.

Rükûda Okunan Dua​

Rükûya gidilirken "Allahu Ekber" denilir. Rükûda eller dizlere konulur, sırt düzlenir ve en az üç kez şu tesbih okunur:

Arapça:
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ

Okunuşu:
Sübhâne Rabbiyel Azîm.

Anlamı:
"Büyük Rabbimi her türlü eksiklikten tenzih ederim."

Kaynağı: Müslim, Salât, 772; Ebû Dâvûd, Salât, 145

Rükûdan doğrulurken "Semiallahu limen hamideh" denilir; ardından ayakta "Rabbenâ leke'l-hamd" ile devam edilir. Bu kısım Hanefi mezhebinde vacip değil, sünnet kapsamındadır.

Secdede Okunan Dua​

Secdeye gidilirken yine "Allahu Ekber" denir. Secdede alın ve burun yere değer, eller yanlara açılır ve en az üç kez şu tesbih okunur:

Arapça:
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى

Okunuşu:
Sübhâne Rabbiyel A'lâ.

Anlamı:
"En yüce Rabbimi her türlü eksiklikten tenzih ederim."

Kaynağı: Müslim, Salât, 772; Ebû Dâvûd, Salât, 145

İki secde arasında oturulur; bu kısa oturuşta Hanefi mezhebinde belirli bir dua okunması farz ya da vacip değildir, ancak "Rabbigfir lî" demek sünnete uygundur.

Oturuşlarda Okunan Dualar: Ettehiyyatü, Salli ve Bârik​

İki rek'atli namazlarda son oturuşta, dört rek'atli namazlarda ise hem ikinci hem de son rek'atin oturuşunda Ettehiyyatü okunur.

Arapça:
اَلتَّحِيَّاتُ لِلّٰهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ، اَلسَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللّٰهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُ