DenizAksoy
Kayıtlı Kullanıcı
Cenaze namazı, dört tekbirden oluşan ve rükû ile secde içermeyen özel bir namaz şeklidir. Farz-ı kifayedir; yani bir toplulukta yeterli sayıda Müslüman kılınca diğerlerinin üzerinden sorumluluk kalkar. Kılınışı görece kısa olmakla birlikte her adımın doğru bilinmesi gerekir; çünkü bu namaz bir Müslümanın cenazesine karşı yerine getirilen en önemli dinî yükümlülüklerden biridir.
Cenaze namazını kılmak için önce cenaze hazır olmalı, yani yıkanmış ve kefenlenmiş olmalıdır. Namaz, imamın önde, cenazenin önünde durmasıyla kılınır. Hangi mezhebe göre kılındığına bağlı olarak bazı küçük ayrıntılar değişse de temel yapı dört tekbir üzerine kuruludur.
Cenaze namazının sahih olması için bazı şartların yerine getirilmiş olması gerekir. Namaz kılacak kişinin abdestli olması, kıbleye yönelmesi ve cenazenin önünde durması zorunludur. Cenaze yıkanmamışsa —düşman ya da kaza kurbanı gibi istisnai durumlar dışında— namaz kılınmaz. Cenazenin namaz kılınan yerde veya yakın çevrede bulunması da gereklidir; gaip namazı meselesinde mezhepler arasında görüş ayrılıkları bulunmaktadır.
Cenaze namazında saf düzeni de önemlidir. Hanefî mezhebine göre en az üç saf oluşturmak müstehaptır. İmam cenazenin baş tarafında durur; erkek cenazelerde bu konum belirginken kadın cenazelerde imam orta hizaya yakın durur. Cemaat ise imamın arkasında saf tutar.
Cenaze namazı dört tekbirden oluşur ve her tekbirden sonra farklı bir dua veya ibadet yapılır. Rükû, secde ve oturuş yoktur; namaz boyunca ayakta durulur.
Birinci Tekbir: Niyet edilir ve eller kulağa kaldırılarak "Allahu Ekber" denir. Niyet şu şekilde yapılabilir: "Bu cenaze namazını Allah için kılmaya, Allah'ın emrine uymaya ve bu cemaate uymaya niyet ettim." Tekbirden sonra sübhaneke okunur:
Okunuşu: Sübhânekellâhümme ve bihamdike ve tebârekesmüke ve teâlâ ceddüke ve celle senâüke ve lâ ilâhe ğayruk.
İkinci Tekbir: Eller kaldırılmadan "Allahu Ekber" denir. Ardından Fatiha suresi ve ardından kısa bir sure —Hanefî mezhebine göre yalnızca Fatiha— okunur. Hanefî mezhebinde ikinci tekbirden sonra yalnızca salavat getirilir; Şafiî mezhebinde ise Fatiha bu tekbirden sonra okunur. Salavat şu şekildedir:
Okunuşu: Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm. İnneke hamîdün mecîd. Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm. İnneke hamîdün mecîd.
Bu salavat, namazlarda okunan İbrahimiyye salavatıdır.
Üçüncü Tekbir: Eller kaldırılmadan "Allahu Ekber" denir. Ardından cenaze için dua okunur. En yaygın ve hadislerde rivayet edilen cenaze duası şudur:
Arapça:
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا وَشَاهِدِنَا وَغَائِبِنَا وَصَغِيرِنَا وَكَبِيرِنَا وَذَكَرِنَا وَأُنْثَانَا اللَّهُمَّ مَنْ أَحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأَحْيِهِ عَلَى الإِسْلاَمِ وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوَفَّهُ عَلَى الإِيمَانِ
Okunuşu: Allâhümmağfir li-hayyinâ ve meyyitinâ ve şâhidinâ ve ğâibinâ ve sağîrinâ ve kebîrinâ ve zekerinâ ve ünşânâ. Allâhümme men ahyeytehu minnâ fe-ahyihi alel-islâm, ve men teveffeytehu minnâ fe-teveffehü alel-îmân.
Anlamı: "Allah'ım! Dirilerimizi, ölülerimizi, yanımızda olanları, uzakta olanları, küçüklerimizi, büyüklerimizi, erkeklerimizi ve kadınlarımızı bağışla. Allah'ım! İçimizden yaşattıklarını İslam üzere yaşat, içimizden vefat ettirdiklerini iman üzere vefat ettir."
Kaynağı: Ebû Dâvûd, Cenâiz 37; Tirmizî, Cenâiz 38.
Cenaze bir çocuksa okunabilecek ayrı bir dua da hadislerde rivayet edilmiştir. Ancak pratikte çoğunlukla aynı genel dua okunur.
Dördüncü Tekbir: Eller kaldırılmadan "Allahu Ekber" denir. Bu tekbirden sonra ekstra bir dua okunmaz; kısa bir beklemenin ardından önce sağa sonra sola selam verilir: "Es-selâmü aleyküm ve rahmetüllâh."
Cenaze namazının kılınışı mezhepler arasında bazı ayrıntılarda farklılık gösterir. Hanefî mezhebine göre birinci tekbirden sonra sübhaneke, ikinci tekbirden sonra salavat, üçüncü tekbirden sonra cenaze duası okunur; Fati
Cenaze namazını kılmak için önce cenaze hazır olmalı, yani yıkanmış ve kefenlenmiş olmalıdır. Namaz, imamın önde, cenazenin önünde durmasıyla kılınır. Hangi mezhebe göre kılındığına bağlı olarak bazı küçük ayrıntılar değişse de temel yapı dört tekbir üzerine kuruludur.
Cenaze Namazının Şartları ve Ön Hazırlık
Cenaze namazının sahih olması için bazı şartların yerine getirilmiş olması gerekir. Namaz kılacak kişinin abdestli olması, kıbleye yönelmesi ve cenazenin önünde durması zorunludur. Cenaze yıkanmamışsa —düşman ya da kaza kurbanı gibi istisnai durumlar dışında— namaz kılınmaz. Cenazenin namaz kılınan yerde veya yakın çevrede bulunması da gereklidir; gaip namazı meselesinde mezhepler arasında görüş ayrılıkları bulunmaktadır.
Cenaze namazında saf düzeni de önemlidir. Hanefî mezhebine göre en az üç saf oluşturmak müstehaptır. İmam cenazenin baş tarafında durur; erkek cenazelerde bu konum belirginken kadın cenazelerde imam orta hizaya yakın durur. Cemaat ise imamın arkasında saf tutar.
Cenaze Namazı Nasıl Kılınır? Adım Adım
Cenaze namazı dört tekbirden oluşur ve her tekbirden sonra farklı bir dua veya ibadet yapılır. Rükû, secde ve oturuş yoktur; namaz boyunca ayakta durulur.
Birinci Tekbir: Niyet edilir ve eller kulağa kaldırılarak "Allahu Ekber" denir. Niyet şu şekilde yapılabilir: "Bu cenaze namazını Allah için kılmaya, Allah'ın emrine uymaya ve bu cemaate uymaya niyet ettim." Tekbirden sonra sübhaneke okunur:
Okunuşu: Sübhânekellâhümme ve bihamdike ve tebârekesmüke ve teâlâ ceddüke ve celle senâüke ve lâ ilâhe ğayruk.
İkinci Tekbir: Eller kaldırılmadan "Allahu Ekber" denir. Ardından Fatiha suresi ve ardından kısa bir sure —Hanefî mezhebine göre yalnızca Fatiha— okunur. Hanefî mezhebinde ikinci tekbirden sonra yalnızca salavat getirilir; Şafiî mezhebinde ise Fatiha bu tekbirden sonra okunur. Salavat şu şekildedir:
Okunuşu: Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm. İnneke hamîdün mecîd. Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm. İnneke hamîdün mecîd.
Bu salavat, namazlarda okunan İbrahimiyye salavatıdır.
Üçüncü Tekbir: Eller kaldırılmadan "Allahu Ekber" denir. Ardından cenaze için dua okunur. En yaygın ve hadislerde rivayet edilen cenaze duası şudur:
Arapça:
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِحَيِّنَا وَمَيِّتِنَا وَشَاهِدِنَا وَغَائِبِنَا وَصَغِيرِنَا وَكَبِيرِنَا وَذَكَرِنَا وَأُنْثَانَا اللَّهُمَّ مَنْ أَحْيَيْتَهُ مِنَّا فَأَحْيِهِ عَلَى الإِسْلاَمِ وَمَنْ تَوَفَّيْتَهُ مِنَّا فَتَوَفَّهُ عَلَى الإِيمَانِ
Okunuşu: Allâhümmağfir li-hayyinâ ve meyyitinâ ve şâhidinâ ve ğâibinâ ve sağîrinâ ve kebîrinâ ve zekerinâ ve ünşânâ. Allâhümme men ahyeytehu minnâ fe-ahyihi alel-islâm, ve men teveffeytehu minnâ fe-teveffehü alel-îmân.
Anlamı: "Allah'ım! Dirilerimizi, ölülerimizi, yanımızda olanları, uzakta olanları, küçüklerimizi, büyüklerimizi, erkeklerimizi ve kadınlarımızı bağışla. Allah'ım! İçimizden yaşattıklarını İslam üzere yaşat, içimizden vefat ettirdiklerini iman üzere vefat ettir."
Kaynağı: Ebû Dâvûd, Cenâiz 37; Tirmizî, Cenâiz 38.
Cenaze bir çocuksa okunabilecek ayrı bir dua da hadislerde rivayet edilmiştir. Ancak pratikte çoğunlukla aynı genel dua okunur.
Dördüncü Tekbir: Eller kaldırılmadan "Allahu Ekber" denir. Bu tekbirden sonra ekstra bir dua okunmaz; kısa bir beklemenin ardından önce sağa sonra sola selam verilir: "Es-selâmü aleyküm ve rahmetüllâh."
Hanefî ve Şafiî Mezhebine Göre Farklar
Cenaze namazının kılınışı mezhepler arasında bazı ayrıntılarda farklılık gösterir. Hanefî mezhebine göre birinci tekbirden sonra sübhaneke, ikinci tekbirden sonra salavat, üçüncü tekbirden sonra cenaze duası okunur; Fati
